آیا ایده سرمایه 40 میلیاردی گازپروم در ایران قابل اجرا است؟

12741 خبر اولیه

به گزارش تحریریه، اخیراً در جریان سفر ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به کشورمان و حضور وی در نشست سه جانبه با روسای جمهور ایران و ترکیه، محسن هویست مهر، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران تفاهم نامه همکاری امضا کرد. بین شرکت ملی و نفت ایران و غول انرژی روسیه گازپروم. ارزش این تفاهم نامه بیش از 40 میلیارد دلار است و برخی آن را بزرگترین تفاهم نامه در حوزه انرژی کشورمان تعریف می کنند. در همین راستا و پس از انتشار این خبر، تحلیل ها و تفاسیر مختلفی در خصوص اینکه آیا این تفاهم نامه ارزش اجرایی دارد و به مرحله عملیاتی می رسد یا خیر، ارائه شده است.

برخی به طور مشخص اشاره می کنند که به دلیل وجود تحریم های ثانویه علیه کشورمان و اینکه گازپروم بعید است با سرمایه گذاری در شرکت های گازی ایران بخواهد با آنها رقابت کند، این تفاهم نامه ارزش اجرایی و عملیاتی چندانی ندارد. آنها آن را به عنوان یک عمل نمادین می دانند و قدردانی می کنند.

در این میان، تعدادی از ناظران و تحلیلگران حوزه انرژی معتقدند که با توجه به تغییر فضای درگیری بین المللی در دوران پس از جنگ اوکراین، نوع رویکرد دولت روسیه نیز نسبت به ایران تغییر کرده است و این این کشور اکنون وارد مبادلات عینی تری شده و با ایران قوی تر شده است. در این چارچوب باید گفت که بله، تفاهم نامه اخیر ایران و شرت گازپروم روسیه نیز ارزش عملیاتی قابل توجهی در این فضا دارد و منافع زیادی هم برای ایران و هم برای روسیه به همراه خواهد داشت.

در همین راستا، فرارو در گفت و گو با استاد اقتصاد و کارشناس اقتصاد انرژی «عطا بهرامی» این سوال را مورد بررسی قرار داد که با توجه به واقعیت های موجود، ایده سرمایه گذاری شرکت روسی گازپروم در ایران تا چه حد امکان پذیر است. و آیا اصولا امکان پذیر است؟

پاسخ مشروح عطا بهرامی به این سوال را در ادامه بخوانید.

«عطا بهرامی» استاد اقتصاد و کارشناس اقتصاد انرژی در گفتگو با فرارو در پاسخ به این سوال که با توجه به واقعیت های موجود، ایده سرمایه گذاری شرکت روسی گازپروم در چه میزان است. ایران مؤثر است و اینکه آیا اصولاً امکان پذیر است یا خیر. وی گفت: «به طور کلی، چندین سؤال در رابطه با کار و رابطه ما با روس‌ها و سرمایه‌گذاری در بخش انرژی وجود دارد. اول اینکه در فضای عمومی ایران (در رسانه ها و شبکه های اجتماعی) می گویند روس ها بد، بی وفا و امثال آن هستند. البته در این زمینه دیدیم که هیچکس به دنبال اسناد و مدارک و ارائه مدارک زیاد نیست و فقط مواردی کلی ارائه می شود. مثلاً می گویند روس ها در تحویل سامانه پدافند هوایی اس-300 به درستی پیش نرفتند، بنابراین بی صداقت هستند.

  تولی تا ولایت فقیه راه براندازی توطئه دشمن است

در مورد نیروگاه بوشهر نیز شاهد طرح سوالات مشابه برای روس ها هستیم، در واقع در مورد روسیه این پیش فرض ایجاد شده است که در مقایسه با سایر گزینه هایی که کشورمان در زمینه توسعه روابط خارجی با آن مواجه است. ، این کشور بدترین گزینه است. از نظر من این تصور از نظر میدانی و واقعی اشتباه است. مخصوصاً در مورد نیروگاه اتمی بوشهر ما اینقدر بی ادب بودیم و مطالباتی که از ما داشتند را درست پرداخت نکردیم که الان هم مدیون ما هستند.

البته با توجه به فعالیت پرسنل روسی در ایران، مدام شاهد شایعات مختلفی هستیم مبنی بر اینکه به عنوان مثال زنان روسی در ایران مجاز به داشتن حجاب هستند. در عین حال توجهی به این موضوع نشد که در مورد فیزیکدانان است و نه یک سری مدل و مانکن. در مورد سامانه پدافند هوایی اس-300 نیز شاهد موارد مشابهی بودیم و متأسفانه در این مدت که اختلافات بر سر این موضوع به اوج خود رسیده بود، نه ما و نه روس ها خود و مواضع خود را به خوبی معرفی نکردیم (به غیر از ایران، روس‌ها فکر می‌کردند که پس از توافق استارت دو می‌توانند به تفاهم گسترده‌تری با غرب و آمریکا دست یابند. به هر حال این فضای کلی است که در گذشته داشته ایم و تجربه کرده ایم.

این کارشناس اقتصاد انرژی کشورمان ادامه داد: با این حال فضای عمومی جهان به ویژه پس از جنگ اوکراین دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. در این راستا، روس ها به طور خاص می خواهند سیستمی چند قطبی ایجاد و اجرا کنند که در آن دیگر هژمونی آمریکا و دلار و نظام مالی و اقتصادی محور غربی جهان برقرار نشود و شمشیر تحریم باشد. از سر روسیه حذف شد. باید توجه داشته باشیم که روس ها واقعا در بحث تحریم ها موفق شدند و توانستند در مدت دو ماه رژیم تحریم ها را بشکنند و حتی می بینیم که کشورهای غربی به طور خاص و تدریجی برخی تحریم ها را علیه روسیه لغو می کنند. زیرا اگر تحریم ها علیه روسیه در برخی زمینه ها باقی بماند، مشکلات قابل توجهی را برای حامیان این تحریم ها ایجاد می کند.

واقعیت این است که روسیه به این دیدگاه و ایده رسیده است که نمی‌تواند با آمریکا کار کند و می‌خواهد متحدان قابل اعتمادتر و بلندمدت‌تری در نظام چندقطبی آینده جهان پیدا کند. در همین رابطه «هنری کیسینجر» دیپلمات سابق و سیاستمدار مشهور آمریکایی می‌گوید: «هر قدرتی که ایران را در کنار خود داشته باشد، می‌تواند شانس خوبی برای پیروزی در رقابت قدرت‌های بزرگ داشته باشد» (مشخصاً منظور او رقابت بین آمریکا و چین است. ). در این چارچوب طبیعی است که روس ها بگویند اگر ایران را در جبهه داشته باشند خوب است. در این راستا شاهد بودیم که روسیه به زودی ایران را وارد سازوکارهای تجاری منطقه اوراسیا کرد و برای کشورمان تعرفه صفر تعیین کرد. از طرفی چینی ها روزانه یک میلیون بشکه نفت از ایران می خرند و در عین حال ایران جنگنده سوخو (جنگنده سوخو که در مرز نسل پنجم جنگنده های سوخو هستند) و … تولید می کند. باعث اتفاقات عجیب می شود ایران همچنین همکاری خود را با روسیه در زمینه هواپیماهای بدون سرنشین توسعه داده است.

  زمین 4 میلیون خانه اصلی تا 2 ماه دیگر مشخص می شود

در این چارچوب می بینیم که اساس بنیادین روابط دو کشور دستخوش تغییرات چشمگیری است. حال با این مقدمه می توان به تاریخچه انرژی و سرمایه گذاری شرکت روسی گازپروم در ایران رفت. در گذشته ما نه از روس ها و نه چینی ها و فعالیت آنها در بخش انرژی کشورمان استقبال نکردیم.

عطا بهرامی تصریح کرد: نباید فراموش کنیم که اساسا ساختار وزارت نفت ما عمدتاً غرب محور است و تمایل داریم با شرکت های نفتی مطرح غربی همکاری و همکاری داشته باشیم. در این زمینه شاهد بودیم که گاه شرکت های مطرح غربی مانند بریتیش پترولیوم یا توتال خیانت های جدی به کشورمان کردند. به عنوان مثال پس از برجام، توتال وارد حوزه های انرژی ما شد و نقشه های فنی را که تهیه کرده بودیم از ما گرفت و به قطری ها (به عنوان رقبای ایران) داد. مشکلی که جلوه عینی خیانت در امانت به حساب می آید. البته این شرکت ها تعهدات خود را در قبال کشورمان نیمه کاره رها کردند و رفتند. قبل از ورود آنها، ما چینی ها را از حوزه انرژی کشورمان بیرون کرده بودیم.

در دهه 70 با شرکت آمریکایی به ویژه شرکت هالیبرتون همکاری داشتیم و شرکت های نفتی که با وزارت نفت و ساختار سیاسی کشورمان هماهنگ بودند با این شرکت همکاری می کردند. در این چارچوب این دیدگاه وجود دارد که اگر منافع اقتصادی خود را به آمریکا گره بزنیم، این موضوع از نظر سیاسی هم برای ما حاشیه امنیتی ایجاد می کند. این رویکرد در واقع نگاه کلی به «دولت سازی» بود.

اما زمانی که تحریم داماتو علیه کشورمان اجرایی شد و بر اساس این سرمایه گذاری بیش از 40 میلیون دلاری (که بعداً تبدیل به 20 میلیون دلار شد) در پروژه های نفتی ایران، با تحریم های آمریکا (کشور سرمایه گذاران) مواجه شد. اساساً مشکلات زیادی در کشور ما به وجود آمده است. در واقع از آنجایی که این مبلغ از نظر سرمایه گذاری در پروژه های انرژی بسیار ناچیز بود، برای مثال مجبور شدیم قراردادهای متعددی را با شرکت هایی مانند توتال فرانسه ببندیم و با تقسیم مبلغ سرمایه گذاری به قطعات، از گنجاندن آن در پروژه جلوگیری کردیم. تحریم داماتو.. اما بالاخره اینگونه شرکت ها با ما درست کار نکردند. ما هم علاقه ای به روس ها نداشتیم و همین قانون در مورد چینی ها هم اعمال می شد. البته حرف های بد زیادی هم از طرف ما در مورد این گونه شرکت ها شنیده شد».

  گلایه پرسپولیس از استقلال به خاطر بازیکن غیرقانونی

بهرامی افزود: اکنون شاهد هستیم که گازپروم آمادگی خود را برای سرمایه گذاری 40 میلیارد دلاری در میدان گازی پارس جنوبی اعلام کرده است. میدان گازی برای ما بسیار مهم است زیرا یکی از میدان های مشترک ماست. سرمایه گذاری که بزرگترین سرمایه گذاری در تاریخ انرژی کشورمان است. روس ها تصور روشنی از بازار انرژی دارند. آنها به خوبی می دانند که ذخایر نفت و گاز ایران در جهان اول است و پس از آن روسیه. این بدان معناست که اگر قرار بود ایران و روسیه در موضوع انرژی متحد شوند، حدود 60 درصد از ذخایر گاز جهان را در اختیار خواهند داشت.

این بدان معناست که بخش مالی جهان دیگر قادر به تحریم روسیه نیست. البته در این فضا روس ها به منافع خود توجه می کنند و این چندان هم عجیب نیست. در این میان، منافع قابل توجهی نیز می تواند نصیب کشور ما شود. در این چارچوب ما و روسیه می توانیم بازار جهانی گاز را به یک انحصار تبدیل کنیم. بازاری که البته خصلت کم رونق را ندارد. بنابراین ما می توانیم نوعی اوپک دوجانبه با روسیه ایجاد کنیم.

این کارشناس اقتصاد انرژی در نهایت گفت: در این راستا اگر ونزوئلا به ایران و روسیه بپیوندد و روی بحث گاز متمرکز شود، اساس سازمان اوپک به فراموشی سپرده می شود و اتحاد قدرتمندی شکل می گیرد که قدرت بسیار تعیین کننده ای خواهد داشت. خواهد داشت بنابراین منافع ایران و روسیه در شرایط فعلی این است که توافقات آنها عملیاتی شود. گذشته در ابعاد مختلف و زمینه سازی برای تسهیل فعالیت ها و روابط و تدابیر ویژه ما در این زمینه

ما باید بپذیریم که غرب با ما همکاری نمی کند. سیاست خارجی آمریکا نیز اساسا تعامل و ارتباط سازنده با ایران را به رسمیت نمی شناسد و هیچ ظرفیتی را از این طریق فعال نخواهد کرد. در این زمینه حتی دیدیم که برجام را با ما امضا کردند، اما خیلی زود از توافقی که امضا کردند خارج شدند و نمی خواهند به آن برگردند. بنابراین در پاسخ به سوال شما که آیا ایده سرمایه گذاری 40 میلیارد دلاری گازپروم روسیه در ایران امکان پذیر است یا خیر، باید بگویم: بله، امکان پذیر است، اما چابکی ما را می طلبد و البته فکر می کنم باید این کار را انجام دهیم. منطقه چینی را نیز شامل شد و کنسرسیوم قدرتمندی در زمینه انرژی ایجاد کرد.

منبع: فرارو

پایان/

دیدگاهتان را بنویسید